Stukje #3 – ,,Wat doen wij als wij bidden?” En ik?

Bidden is een essentieel onderdeel van het christelijk geloof. Dat geloof is dan weer essentieel voor het bidden. Maar het geloof waarin eigenlijk? In een God die almachtig in de hemel is en gebeden verhoort? In Christus Jezus die het mogelijk gemaakt heeft om te bidden met God? In de Heilige Geest die tegelijk jezelf ook in beweging zet? Of in de effectiviteit dat bidden – echt – werkt?

Mijn wereldbeeld is onttoverd d.w.z. gerationaliseerd. Waar mijn voorouders de hand van God(en) zagen – in de natuur, wonderen, kwade geesten, engelen &c. – , moet ik het doen – althans in mijn denken met de magieloze wetenschap. Als voorbeeld kan het verhaal dienen dat Jezus een man ontmoet, Legioen is zijn naam (zie Lucas 8:26-39). De naam, de label, de duiding is bekend: ,,omdat de demonieën met vele in hem zijn binnengekomen.” (v30) Ik zou zeggen en denken: die man is niet goed wijs, hij is aggresief en psychisch onhoudbaar. Maar of dit nu komt door demonen of een onreine geest (v29)? Ik betwijfel het, is het niet de tijdgeest (no pun intended)?

Dat wij bidden is al een vooruitgang in plaats van de vele (smeek/kinder/dieren)offers die met de intentie werden gedaan omwille de God(en) te beïnvloeden – en/of te behagen naar collectieve wens en willekeur. Denk aan de oogst, het weer voor een goede oogst. Er was een causaliteit merkbaar tussen het offer en het resultaat van het offer (zonder offer was het resultaat anders op geen andere mogelijkheid gerealiseerd). Totdat dit niet meer opkon, totdat het geloof in deze causaliteit niet meer opging.

anthony-bloom
“Je gebed behoort naar binnen te zijn gekeerd, niet naar een God in de hemelen, niet naar een God die ver weg is, maar naar God die dichter bij je is dan je denkt.” Aldus Anthony Bloom (bisschop in de 20ste eeuw in Engeland en Ierland)

Wanneer ik “neutraal” zonder specifiek verlangen zou gaan willen bidden is het gemakkelijk. De beïnvloeding is namelijk niet nodig. Op die momenten kan vrij worden gebeden en aan de relatie met God worden gewerkt zonder ten eerste beïnvloeding. Vincent Brümmer vraagt zich af of niet ¨alle vormen van gebed de [persoonlijke] relatie beïnvloeden tussen God en degene die bidt en daarom een werkelijk effect hebben op beiden?¨ (Brümmer, p. 60) Een persoonlijke relatie veronderstelt “dat beide partners in de relatie de status hebben van onafhankelijke persoonlijke actoren, kan ik geen persoonlijke relatie met iemand anders tot stand brengen, als ik niet zowel mijn eigen onafhankelijke status als persoon als die van de ander erken.” (p. 113) Dit betekent dat in deze zin van een persoonlijke relatie het gebed niet een spreken is naar ´boven´ maar naar opzij (of naar binnen volgens Anthony Bloom).

» Brümmer onderscheidt drie vormen van gebed (p. 108) dat ziet er dan zo uit gelet op een persoonlijke relatie tussen God & mens:

(1) Het (vraag)gebed is God aan je zijde verzoeken/uitnodigen:
Huil met mij.
Zoek met mij.
Hoop met mij.
(2) Het (schuld)gebed is God vragen na een tijd van geen (vraag)gebed toch aangeven dat  je God aan je zijde wil:
Vergeef mij dat ik alleen wou huilen. Ik huil het liefst met U.
Vergeef mij dat ik alleen wou zoeken. Ik zoek het liefst met U.
Vergeef mij dat ik alleen wou hopen. Ik hoop het liefst met U.
(3) Het (dank)gebed is God loven en prijzen omwille van wie God is en omwille het aan je zijde zijn:
Dank voor het huilen met mij.
Dank voor het zoeken met mij.
Dank voor het hopen met mij.

De man – want hij heette geen Legioen meer – heeft hem [Jezus] gesmeekt met hem samen te mogen zijn; maar hij laat hem los, zeggend: keer terug naar je huis verhaal al wat God je heeft gedaan! Hij gaat weg [de wegen gaan uit elkaar] heel de stad door predikend al wat Jezus aan hem heeft gedaan. (38-39)

Zo wonderlijk hoe op één of andere manier de vele demonieën de man waren binnengekomen. Zo wonderlijk is het voor altijd beantwoordde (vraag/smeek)gebed want zijn verhaal van bevrijding zou het gevoel van aanwezigheid van Jezus oproepen.

Een gevoel van jaloezie borrelt op! Wat zou ik mijn wereld graag hertovert zien worden. Ik weet op dit moment eigenlijk niet op welke manier. Voor mij is het op dit moment geloven dat de uitnodiging via mijn smeekgebed naar God toe aankomt en die positief wordt beantwoordt. Ik wil het wel. God ook?

Lees verder:

  • Vincent Brümmer, Wat doen wij als wij bidden? Een studie in de wijsgerige theologie. Kampen: KOK Agora, 1985.

Stukje #2 – “representative thinking”

Mensen vragen aan mij wel eens waarom ik mij inspan voor de LHBTQ-emancipatie. “Je bent toch geen homo?“, hoor ik dan.  “Nee inderdaad,” zeg ik dan. Toch voel ik mij op een of andere manier verbonden met deze community. Ik weet niet op welke manier dat is. Ik weet wel dat in sommige religieuze en/of christelijke de LHBTQ’ers als minderwaardig worden gezien. Simpelweg om wie zij zijn. Simpelweg op wie zij verliefd worden. Simpelweg met wie zij het leven – willen –  delen. En zo bepaald het vaderfiguur (in de mythe van de emancipare) wie zij behoren te zijn, van wie zij behoren te houden, met wie zij het leven behoren te delen. Zoals het heurt, natuurlijk!

Als ik mijn gender beschouw of mijn geaardheid, kan ik het volgende simpelweg vastellen:

  • Ik mag simpelweg wel zijn wie ik wil zijn;
  • Ik mag simpelweg verliefd worden op wie ik verliefd wil worden;
  • Ik mag simpelweg wel het leven delen met iemand, waarvan ik ook daadwerkelijk het leven mee wil delen.
  • Waarom ik wel? En die a/Ander simpelweg niet?

Joke Hermsen sprak in het opiniepanel van het programma De Nieuwe Wereld (EO/IKON) op 17 april, samen met Nadia Bouras over de uitlating van Geert Wilders (PVV), “Maak Nederland Islamvrij.” Hermsen stelde dat zulke uitlatingen die niet onmiddelijk over jou gaan als persoon langs je heen kunnen gaan, terwijl deze uitlatingen voor – in dit geval – Moslisms een gevoel van existentieel ontdaan veroorzaken. In zo’n geval kun je door representative thinking, een denkmetafoor van Hannah Arendt, je afvragen en inbeelden wat een uitlating als, “Maak Nederland Islamvrij”, betekent. Om willekeurig het op jezelf toe te passen, door te stellen: maak Nederland christenvrij, of maak Nederland jodenvrij.

Hermsen creeërde een orde in mijn – woest en ledige – chaos over het nadenken en verbonden zijn tot de LHBTQ-community. Ik kon een naam geven aan een bepaalde manier van denken, die ik wel vaker actief of passief hanteerde. Ik vind deze manier van denken  toepasselijk op de vragen in de theologie rondom homoseksualiteit en de vrouw in het ambt. De mannelijke hetroseksueel heeft, als vaderfiguur – in deze setting – blijkbaar (nog) de touwtjes in handen. Is dat terecht? Is dat monopolie gewenst? Is onbewustzijn van de privileges gewenst? Nee.

Wat kan ik mijzelf gelukkig prijzen om de toeval van mijn witte, masculine, hetroseksuele en Nederlandse hoedanigheden. Wat kan ik mij tegelijk verbazen om de privileges die aan deze toeval wordt ontleend. En wat slinkt mijn beroepsperspectief als theoloog als sneeuw voor de zon wanneer ik bepaalde hoedanigheden van mijzelf anders representeer, van man naar vrouw, van hetroseksueel naar homoseksueel &c., maar denk bijvoorbeeld ook aan de vluchtelingenproblematiek, waar deze manier van denken ook toepasselijk op is.

Om deze rede voel ik mij exisentieel ontdaan, en verbonden met het tragische lot van de emancipatie van elke LHBTQ’er, op die momenten dat een vaderfiguur – op welke manier ook gefundeerd – alleen oog heeft voor het instand houden van een bepaalde ‘hoe het heurt’, in plaats van zijn zoon/dochter op een eigen manier te laten kijken, te zoeken, met vallen en opstaan, hoe het leven bewandeld en gevierd zal worden.

Wat past het verhaal van de Verloren Zoon en het schilderij, n.a.v. dit verhaal, van Rembrandt hier goed bij als correctie van de vaderfiguur, oordeel zelf:

Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_The_Return_of_the_Prodigal_Son
Rembrandt Harmensz. van Rijn ~ Terugkeer van de Verloren Zoon – 1668

Lees verder:

Stukje #1 -vrijheid van liefde

Ik noem mijn blogs stukjes op dezelfde manier zoals Arjen Lubach zijn vlogs filmpjes noemt.

De terreuraanslag of terroristische aanslag in Orlando is volgens CNN de ‘worst terror atack’ na 9/11. Want zo beaamt ook Obama deze duiding van de aanslag: het is een aanslag voor een bepaalde manier van leven, namelijk voor hen die toebehoren tot de LHBT-community. Een doelbewuste poging om de LHBT-community te ontwrichten uit hun voegen.

Ik hoop dat ook de community die op dit moment om de LHBT-community heen staat zich existentieel ontdaan voelt. Want de LHBT-community is het teken van een samenleving waarin gehouden mag worden van wie men houdt. Het teken dat men iemand liefhebben mag waardoor hij of zij (of lees dit genderneutraal) zich veilig voelt en volledig kan zijn wie hij of zij is.

Ik bid dan ook samen met het Reconcilations Ministeries Network en vele anderen voor een einde van het geweld jegens de LHBT-community.

 

stukje #1

Lees ook het artikel op Lazarus Magazine over het advies van LHBT-activist Matthew Vines, ‘Vertel juist nu dat God onvoorwaardelijk van LHBT’ers houdt’.